काठमाडौं । गर्मीयाम सुरु भएसँगै तिर्खा मेट्नका लागि विभिन्न ब्रान्डका चिसो पेयपदार्थ (कोल्ड ड्रिंक्स) को प्रयोग बढ्दै गएको छ। तर स्वास्थ्य विज्ञहरूले यस्ता पेयपदार्थको अत्यधिक सेवनले मोटोपना, मधुमेह, दाँत तथा हाडजोर्नीसम्बन्धी समस्या निम्त्याउन सक्ने भन्दै सचेत रहन आग्रह गरेका छन्।
जनस्वास्थ्य विज्ञ डा. अरुणा उप्रेतीका अनुसार बजारमा उपलब्ध अधिकांश चिसो पेयपदार्थमा अत्यधिक मात्रामा चिनी, क्याफिन, कृत्रिम रङ, स्वाद र विभिन्न रासायनिक तत्व मिसाइएका हुन्छन्। यस्ता पेयपदार्थले तत्काल स्फूर्ति दिएको अनुभव गराए पनि दीर्घकालीन रूपमा शरीरमा नकारात्मक असर पार्ने उनको भनाइ छ।
विशेषगरी बालबालिका र युवामा कोल्ड ड्रिंक्सको बढ्दो प्रयोग चिन्ताको विषय बन्दै गएको छ। विज्ञापनको प्रभावका कारण यस्ता पेयपदार्थलाई आधुनिकता, प्रतिष्ठा र मनोरञ्जनसँग जोडेर प्रस्तुत गरिने भएकाले उपभोक्तामा आकर्षण बढेको देखिन्छ। ग्रामीण क्षेत्रमा समेत यस्ता पेयपदार्थको पहुँच विस्तार भएसँगै परम्परागत नेपाली पेयपदार्थहरू क्रमशः विस्थापित हुँदै गएका छन्।
डा. उप्रेतीका अनुसार कोल्ड ड्रिंक्समा पाइने फोस्फोरिक एसिड, साइट्रिक एसिड र क्याफिनजस्ता तत्वले हाड कमजोर बनाउने, दाँत खियाउने तथा पेटसम्बन्धी समस्या उत्पन्न गर्न सक्छन्। नियमित रूपमा अत्यधिक सेवन गर्दा शरीरमा क्याल्सियमको कमी हुने तथा मोटोपनाको जोखिम बढ्ने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
स्वास्थ्य विज्ञहरूले गर्मीयाममा बजारिया पेयपदार्थको सट्टा स्थानीय तथा प्राकृतिक पेयपदार्थ प्रयोग गर्न सुझाव दिएका छन्। कागती पानी, सातु, मोही, दही तथा पुदिनायुक्त पेयपदार्थ स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुने उनीहरूको भनाइ छ।
कागतीमा प्रशस्त मात्रामा भिटामिन ‘सी’ पाइने भएकाले यसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन मद्दत गर्छ। साथै शरीरमा रहेको लौहतत्वको अवशोषणमा सहयोग पुर्याउने भएकाले रक्तअल्पता रोक्न समेत उपयोगी मानिन्छ। कागती पानीले पाचन प्रणालीलाई सघाउनुका साथै रुघाखोकी, कब्जियत र वाकवाकी कम गर्न पनि मद्दत गर्ने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।
गर्मीका बेला सातुसँग कागती मिसाएर सेवन गर्दा शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा प्राप्त हुने, पेटसम्बन्धी समस्या कम हुने तथा तिर्खा मेट्न सहज हुने बताइन्छ। त्यस्तै पुदिना, बाबरी र कागती मिसाइएको पानीले पाचन प्रक्रियामा सहयोग पुर्याउने र शरीरलाई ताजगी प्रदान गर्ने जनाइएको छ।
स्वास्थ्यकर्मीहरूले गर्मीयाममा कृत्रिम चिसो पेयपदार्थको सट्टा घरमै तयार गर्न सकिने प्राकृतिक पेयपदार्थलाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरेका छन्। यसले स्वास्थ्य जोगाउनुका साथै स्थानीय खाद्य संस्कृतिको संरक्षणमा समेत योगदान पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
यो संस्करण समाचार पोर्टलमा प्रकाशन गर्न मिल्ने गरी संक्षिप्त, तथ्यपरक र समाचार शैलीमा तयार गरिएको हो।
